การพัฒนาชีวิต ด้วยแนวคิด BSC และ KPIs

การแสของเครื่องมือการจัดการสมันใหม่ที่เรียกว่า Balanced Scorecard;BSC และ ตัวชี้วัดผลงานหลัก (Key Performance Indicators;KPIs) กำลังมาแรง จึงอยากจะเสนอแนะให้ฉกฉวยโอกาสของกระแสเข้ามาใช้ประโยชน์ในชีวิตมากขึ้น
ในความเป็นจริงแล้วไม่เพียงแต่เครื่องมือการจัดการที่กล่าวถึงเท่านั้น ทุกสิ่งทุกอย่างบนโลกนี้มีคุณประโยชน์และสามารถนำเอามาสร้างมูลค่าให้กับชีวิตของเราได้ แม้แต่มดหนึ่งตัวที่กำลังขนดินไปทำรังก็สามารถให้แนวคิดกับการดำเนินชีวิตของเราได้ ความพยายามแม้จะเล็กน้อย แต่ถ้าพยายามบ่อยๆ วันหนึงความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่จะมาถึงเอง ต้นไม้ใบหญ้ายังแย่งกันชูใบชูช่อเพื่อรับแสงอาทิตย์ แล้วชีวิตเราไม่คิดจะเติบโตขึ้นไปสูงๆบ้างเลยหรือ
ลองมาดูว่าแนวคิดแบบ BSC นี้จะนำมาใช้ในการบริหารชีวิตอย่างไร BSC มุ่งเน้นการบริหารองค์กรโดยสร้างความสมดุลในทุกๆด้าน ไม่ว่าจะด้านการเงิน ด้านลูกค้า ด้านกระบวนการจัดการภายใน และด้านการพัฒนาบุคลากร BSC เน้นการบริหารความสมดุลระหว่างเป้าหมายระยะสั้น ระยะปานกลาง และระยะยาว นอกจากนี้เมื่อกำหนดเป้าหมายแล้ว ก็ต้องสร้างความสมดุลของเป้าหมายโดยดารทำผลงานจริงให้เกิดขึ้นให้เท่ากับหรือมากกว่าเป้าหมายที่ต้องการ
สำหรับตัวชี้วัดผลงานหลักหรือตัวชี้วัดความสำเร็จที่สำคัญ (Key performance Indicators;KPI) นั้น หมายถึงเครื่องบ่งชี้ย่อยที่จะบอกเราว่าเป้าหมายของ BSC แต่ละด้านนั้นบรรลุหรือไม่ ก็สามารถดูได้จากตัวชี้วัดผลกำไร ตัวชี้วัดต้นทุน ฯลฯ
การพัฒนาคุณภาพชีวิตก็เช่นเดียวกัน จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องสร้างความสมดุลให้เกิดขึ้นใน 4 ด้านดังนี้

• ด้านการเงิน (finance perspective)
• ด้านสังคม (social perspective)
• ด้านร่างกาย (physical perspective)
• ด้านจิตใจ (psychology perspective)

ด้านการเงิน มุมมองด้าน BSC ของชีวิตในด้านนี้เป็นการตอบคำถามที่ว่า "ชีวิตต้องการอะไรบ้างจากเงินทอง" ซึ่งอาจจะได้คำตอบไม่ตรงกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเป้าหมายสุดท้ายของชีวิตแต่ละคน (เปรียบเสมือนวิสัยทัศน์ขององค์กร) บางคนต้องการการยอมรับจากสังคม ดังนั้นมุมมองด้านการเงินจึงเป็นเพียงสิ่งหล่อเลี้ยงชีวิตให้อยู่รอดเท่านั้น สำหรับ KPIs หรือตัวชี้วัดผลความสำเร็จด้านการเงินอาจจะวัดจากตัวชี้วัดดังนี้

• จำนวนเงินที่หาได้ในแต่ละช่วงเวลา (เดือนหรือปี) ว่าได้ตามเป้าหรือไม่?
• จำนวนเงินที่เป็นหนี้ไม่ควรเกิน 10 % ของรายได้
• จำนวนเงินออมต่อเดือนไม่น้อยกว่า 20 % ของรายได้
• จำนวนเงินสำหรับการสังสรรค์และผ่อนคลาย (entertainment) (ดูภาพยนต์ ฟังเพลง ฯลฯ) ไม่เกิน 5 % ของรายได้

ด้านสังคม
ด้นสังคมหมายถึง การบริหารชีวิตให้สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในวังคมได้อย่างมีความสุข ไม่ว่าจะเป็นสังคมภายในครอบครัว สังคมทำงาน หรือสังคมทั่วๆไป เพราะถ้าเราไม่ให้ความสำคัญกับด้านนี้แล้ว จะส่งผลกระทบต่อด้านต่างๆ มากเช่นกัน สำหรับตัวชี้วัดความสำเร็จทางด้านสังคมอาจจะวัดจากตัวชี้วัด ดังนี้

• จำนวนครั้งที่ช่วยเหลือผู้อื่น
• จำนวนความขัดแย้งกับคนในสังคม
• จำนวนครั้งที่เข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม
• จำนวนครั้งที่ทำกิจกรรมร่วมกับคนในครอบครัว
• ฯลฯ

ด้านร่างกาย ด้านร่างกายหมายถึง การดูแลบำรุงรักษาร่างกายให้ความพร้อมหรืออยู่ในสภาพปกติอยู่เสมอ ถึงแม้ร่างกายจะไม่ใช่ปัจจัยสำคัญที่จะบ่งบอกว่าคนเราจะประสบความสำเร็จมากน้อยแค่ไหน แต่ร่างกายสามารถทำลายความสำเร็จในชีวิตได้ เช่น คนบางคนกำลังมีชื่อเสียง เงินทอง แต่ถ้าร่างกายย่ำแย่แล้วสิ่งอื่นๆ ก็จะค่อยๆจางหายไปด้วย สำหรับตัวชี้วัดความสำเร็จทางด้านร่างกายมี ดังนี้

• จำนวนครั้งในการเจ็บป่วยต่อปี
• จำนวนครั้งที่จะต้องไปโรงพยาบาลต่อปี
• จำนวนครั้งที่ต้องหยุดพักรักษาตัวต่อปี
• จำนวนครั้งในการออกกำลังกายต่อเดือน
• ฯลฯ

ด้านจิตใจ ด้านจิตใจหมายถึง การบริหารสมองและอารมณ์ (IQ&EQ) เป็นการบริหารจัดการเพื่อพัฒนาให้สมองถูกดึงออกมาใช้ประโยชน์ให้มากที่สุด ในขณะเดียวกันก็ต้องสามารถควบคุมอารมณ์และความรู้สึกได้ดีด้วย คนหลายคนละเลยในการดูแลชีวิตด้านนี้ หลายคนขาดการพัฒนาศักยภาพของสมอง นับวันมีแต่เสื่อมถอยลงเรื่อยๆ เท่านั้นยังไม่พอ การควบคุมอารมณืกลับผกผันตรงกันข้ามคือ มีอาการ "สติแตก" มากขึ้น เราจะเห็นว่าคนหลายคนในบางช่วงของวัยประสบความสำเร็จในหน้าที่การเงินสูงมาก แต่เมื่อวันหนึ่งสมองเสื่อมลง อารมณ์เสียมากขึ้น ความชื่นชมในอดีตก็ค่อยๆจางหายไปเช่นกัน สำหรับตัวชีวัดผลความสำเร็จในด้านจิตใจ มีดังนี้

• จำนวนครั้งที่ควบคุมอารมณ์ได้
• จำนวนครั้งที่ไม่สามารถควบคุมอารมณ์ได้
• เปอร์เซ็นต์ของเวลาต่อสัปดาห์ที่ใช้สำหรับการคิดสร้างสรรค์ (พัฒนาสมอง)
• จำนวนความคิดใหม่ที่เกิดขึ้นต่อเดือนหรือต่อปี
• ฯลฯ

สรุปว่าการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนเราไม่แตกต่างอะไรไปจากการพัฒนาองค์กร เพราะชีวิตต้องมีวิสัยทัศน์ (vision) มีเป้าหมาย (goal) ต้องกำหนดกลยุทธ์ (strategy) ต้องบริหารชีวิตอย่างมีระบบ ชีวิตต้องมีการเปรียบเทียบ (benchmarking) กับคนที่เป็นตัวอย่างแห่งความสำเร็จ (best practice)

"ชีวิตจะก้าวหน้าไม่ได้ ถ้าขาดเป้าหมายและตัวชี้วัด"